Anableps anableps – Vieroogvis

Anableps anableps zijn levendbarenden en worden Vier oog vissen genoemd om overduidelijke redenen.

Uitleg over de Ogen van de Anableps anableps

Anableps anableps - gelukkige school

Anableps anableps – gelukkige school

Onze liefde voor de Anableps, of in het Nederlands de Vieroogvis, gaat terug tot maart 1981 toen we met wat geluk een groepje van zes van deze charmante doerakken konden kopen in onze favoriete plaatselijke dierenwinkel. Ze waren ongeveer 8 centimeter lang (TL). Deze vissen waren, zoals bijna alle Anableps, gevangen in het wild en verscheept vanaf de kust van Centraal Amerika naar een groothandel en daarna door naar onze dierenwinkel. Ze kunnen slecht tegen vervoer en waren onnatuurlijk donker van kleur, overduidelijk gestresst maar wel in leven. Deze levendbarenden worden Vier oog vissen genoemd om overduidelijke redenen.

Anableps anableps - De vieroogvis

Anableps anableps – De vieroogvis

We wisten niets over onze Anableps behalve wat we hadden gelezen in een paar uitstekende artikelen door Edward Taylor maar dat was gelukkig genoeg om mee aan de slag te gaan. Sindsdien leren we nog steeds bij. De Nederlandse naam “Vier Oog” vis is een lichte overdrijving. Ze hebben geen vier afzonderlijke ogen maar eerder twee opgedeelde ogen. Maar toch is de werking van deze opsplitsing en de schoonheid van deze aanpassing van het oog aan de omstandigheden in het leven de Anableps heel opmerkelijk.

Anableps anableps - een vreemde vis

Anableps anableps – een vreemde vis

Hou in het achterhoofd, dat als je over de Anableps leest, afbeeldingen en foto’s bekijkt dat ze oppervlakte bewoners zijn. Het is waar dat ze nogal grote afstanden boven het water uit kunnen springen, en indien nodig een tijdje naar de bodem kunnen duiken. Maar ze geven de voorkeur aan het rondzwemmen bij het oppervlak. Dit zorgt ervoor dat ze vrij eenvoudig zijn te zien voor roofvogels. Het is ook waarschijnlijk dat roofvissen ze kunnen zien en van onderen besluipen, ondanks hun witachtige buik. Om hun overlevingskansen te vergroten moet de Anableps deze aanvallers op tijd kunnen zien en ontwijkende acties uitvoeren. Hun zeer speciale ogen helpen ze hierbij. Een strook pigment verdeelt het oog horizontaal bij de waterlijn. Tenminste, de Anableps zwemt doorgaans zo dat de waterlijn samenvalt met deze strook pigment. Net achter en boven deze strook zit een gouden iris klep om de bovenkant van de pupil te beschermen van de weerkaatsing van het licht op het oppervlak. De lens achter de bovenste pupil is afgeplat om een onvervormd beeld te geven van wat er zich boven water afspeelt (in de lucht) voor de onderste helft van het netvlies. Zie ook de tekening van het simpele menselijke oog voor vergelijking. Anableps zien hun aquariumhouder zeer scherp!

 

Anableps anableps oog links - Menselijk oog rechts

Anableps anableps oog links – Menselijk oog rechts

Anableps anableps - De onderwater lens

Anableps anableps – De onderwater lens

Het deel van de lens wat zich achter het onderste deel van de pupil bevind is rond zoals bij een gewoon vissen oog. Dit zorgt voor het beste beeld voor onderwater scenes en wordt geprojecteerd op het bovenste deel van het netvlies. Net als bij menselijke ogen worden alle beelden op zijn kop geprojecteerd. Het is aan de hersenen om ze weer rechtop te zetten.

Zoals je kunt zien kan de Anableps vrijwel gelijktijdig zowel boven als onderwater zien wat er gebeurd. Het is aannemelijk dat ze hun aandacht maar op één beeld tegelijk kunnen richten maar ik laat graag aan de wetenschappers over om te bepalen hoe snel ze tussen deze twee kunnen schakelen. Tussen twee haakjes, deze ogen zijn niet zo delicaat als zou lijken. Ze zijn goed beschermd door een sterk benige oogkas.


De unieke sexuele verschillen – belangrijke informatie als je met ze wil kweken

Anableps anableps van boven gezien

Anableps anableps van boven gezien – Foto: E. Naus

Anableps' paring van boven bekeken. Vaak beschreven als S-en. Dit jonge mannetje laat zijn enorme bereik zien.

Anableps’ paring van boven bekeken. Vaak beschreven als S-en. Dit jonge mannetje laat zijn enorme bereik zien.

Vroeger, in het begin van de jaren 1700 toen de eerste Anableps naar Europa werden gestuurd, maakte Artedi, de beroemdste ichtoloog uit zijn tijd, veel ophef over de ongebruikelijke ogen, maar maakte geen enkele opmerking over het feit dat deze vissen levendbarend zijn. Ik weet heel zeker dat niemand dat stukje informatie over het hoofd kan zien zolang er maar een mannetje is mee gebracht. Dit kwam pas een halve eeuw later aan het licht. Zijn misser is waarschijnlijk te wijten aan de neiging van de vrouwelijke Anableps om in het wild samen te scholen, samen met het feit dat de mannen en vrouwen erg op elkaar lijken als ze jong zijn. Dit gaf voeding aan de mythe dat de mannelijke Anableps erg zeldzaam zouden zijn. Toen we voor het eerst melden aan mede hobbyisten dat we zes Anableps hadden waarvan drie mannen, was hun reactie: “Weet je zeker dat je mannen hebt?”

Statistisch gezien, verwacht ik dat ongeveer de helft van alle in het wild geboren Anableps mannen zijn; in onze aquaria zijn we tegen het probleem opgelopen dat we soms teveel mannen te weinig vrouwen hadden. De mythe dat mannen schaars zijn is niet juist….en ja, daar zijn we heel zeker van! Als je kijkt naar de foto’s op deze pagina zie je heel eenvoudig waarom.

Anableps man - let op wat Artedi nooit heeft gezien

Anableps man – let op wat Artedi nooit heeft gezien

Een sterk licht kan je helpen bij het bepalen van de richting van de foricula

Een sterk licht kan je helpen bij het bepalen van de richting van de foricula

Close up van het flinke gonopodium van de Anableps

Close up van het flinke gonopodium van de Anableps.

Let op: het gonopodium kan slechts 1 kant op bewegen

Let op: het gonopodium kan slechts 1 kant op bewegen.

De mannelijkheid van de Anableps is niet subtiel. Wat als een normaal uitziende anaal vin begint, vormt later een serieus gonopodium. Geen fragiel uitziend benig aanhangsel zoals je ziet bij guppy of zwaarddrager.

Mannen kunnen gonopodiums behoorlijk krachtig bewegen, echter maar in 1 richting. Sommigen zijn rechts gegonopodiumd en anderen links. Er er geen die kunnen wisselen van richting.

Als de vrouwelijke genitale opening gemakkelijk van beide zijden zou kunnen worden benaderd zou er geen probleem of mysterie zijn.

Maak niet de pijnlijke vergissing die ik in eerste instantie maakte, de anus is niet de genitale opening. De vrouwelijke Anableps genitale opening is bedekt met een schub klep genaamd een foricula, en je hebt het juist geraden, sommige foricula hebben een scharnier aan de rechterzijde en sommigen aan de linker.
Op de foto en tekening rechtsonder van een overleden volwassen vrouw laten zien dat als je de foricula optilt met de punt van de scalpel dat deze redelijk groot en stevig is.

Een sterk licht kan je helpen bij het bepalen van de richting van de foricula

Een sterk licht kan je helpen bij het bepalen van de richting van de foricula

Een onderzoek van de foricula na de dood

Een onderzoek van de foricula na de dood

Wat er gebeurd is dit. Wanneer een rechts georiënteerde gonopodium man een links georiënteerde foricula vrouw vanaf haar linkerzijde benaderd en zijn lid in positie brengt, dan kan ze, als ze er klaar voor is, haar flap laten zakken hen hem toestaan sperma te injecteren. Die situatie is hierboven afgebeeld. Als de man een vrouw benaderd met een genitale bouw die niet met de man overeenkomt dan kan hij haar niet zwanger maken. Overigens, de vrouwen worden groter dan de mannen en kunnen gewoon wegdraaien of ze wegjagen als ze om de een of andere reden niet geïnteresseerd zijn.

Het mysterie van waarom het proces van miljoenen jaren natuurlijke selectie deze belemmering bij het zorgen voor nageslacht niet heeft geëlimineerd. Er wordt aangenomen dat er ergens een groter voordeel aan vast hangt die de wetenschap nog moet ontdekken. Het probleem voor hobbyisten is dat hoewel de oriëntatie van de mannen kan worden gezien, we naar dat van de vrouwen alleen maar kunnen raden.

Al wat we kunnen meegeven uit onze observaties is dat de foricula bij jonge vrouwen wat kleiner en minder stevig lijkt te zijn. We denken dat een niet compatibele man er soms in kan slagen om een jong vrouwtje te bevruchten, maar met een oudere is dat twijfelachtig.

Het paren

Anableps mannetjes lijken twee belangrijke interesses te hebben – eten en paren. Compatibele paring leidt tot zwangerschap. Een betrouwbaar eerste teken dat een vrouwtje zwanger is, is de verandering in lichaamsvorm. Ze verliest haar slanke silhouet en wordt dikbuikig. Alhoewel overduidelijk in de afbeelding hieronder, soms is de verandering niet overduidelijk en zijn we verrast door een paar babies van een vrouwtje waarvan we niet verwachten dat ze zwanger was.

Een zwangere Anableps vrouw

Een zwangere Anableps vrouw

Zoals je zult zien, is het belangrijk om het proces te begrijpen wat komt kijken bij het bevruchten van de eieren en de ontwikkeling van de embryo’s om voor de omgeving te kunnen zorgen die nodig is om de jongen succesvol groot te brengen. Anableps jongen worden soms geaborteerd en elke foetus heeft zijn darmen uitsteken uit een snee achtige opening in zijn buik. Zelfs als de babies levend worden geboren, kun je de opening nog zien, waarbij soms, een stukje van de darmen nog uitsteken. Infecties en daarin resulterend de dood kan snel optreden als het water niet ideaal is. Ik zal proberen het weinige wat ik heb kunnen leren over de interne werking bij de zwangerschap van de Anableps. Houdt daarbij wel in gedachte dat dit het resultaat is van lezen en deductie en niet van eigen wetenschappelijk onderzoek.

Gezonde pasgeborene rust op een steen

Gezonde pasgeborene rust op een steen

Denk aan haarzakjes (follikel). De meest voorkomende kun je vinden rond de haarwortels. Dit zijn haarzakjes die ik vroeger boven op mijn hoofd had. De eistokken van dieren, inclusief de Anableps vrouwen, hebben ei zakken (follikels) die een zak met cellen vormt rond elke ei. Blijkbaar zijn volgroeide eieren niet meer helemaal omgeven omdat de bevruchting van de eicel plaatsvind binnen deze follikel. Dit is niet ongebruikelijk en sommige levendbarende vis embryo’s groeien en ontwikkelen met gebruikmaking van de voedingsstoffen die zich in het ei bevinden. De draagtijd bij deze vissen is redelijk kort (ongeveer een maand) en de jongen zijn nogal klein bij de geboorte. Dit ligt anders bij de Anableps.

Het eerste deel van de embryo wat zich ontwikkeld is de buik en piepkleine vasculaire uitsteeksels die contact maken met de follikel en waardoor voedzaam vocht kan worden opgenomen. De draagtijd is veel langer – ongeveer 3 maanden en pas aan het einde van deze periode haalt de rest van het lichaam de ontwikkeling van de buik in en daalt de buik af in de lichaams opening. Als alles goed gaat, worden er baby’s geboren van 4 tot 5 centimeter lang met alleen een kleine opening, of zelfs maar een dunne lijn langs de buik al bewijs van het proces.

In de imperfecte wereld veroorzaakt door de condities in onze aquaria die niet in de natuur voorkomen, worden Anableps soms geboren voordat de buik zijn reis naar zijn plek in het lichaam heeft voltooid. Deze foto’s tonen dat als je steriele condities verzorgd, zoals wij hebben gedaan, de benodigde ontwikkeling succesvol zal doorgaan zelfs na de geboorte. We hebben hiervoor een antibiotica gebruik (Chloramphenicol), veelvuldig water verversen en in dit geval alleen levend voer. Vijf van de zeven te vroeg geboren baby’s overleefden. Gelukkig hebben we daarna veel succesvolle geboortes gehad zonder dat deze extreme maatregelen nodig waren.

Let op: de rode

Let op: de rode “darmen” zijn nog deels zichtbaar

Anableps babys van onderen

Anableps babys van onderen

Anableps babys van onderen

Anableps babys van onderen

Hierboven zie je twee foto’s van een van de baby’s een paar dagen later toen het veilig leek om hem te verplaatsen naar een glas met glazen bodem om een foto te kunnen nemen.

Een week na de geboorte - succes!

Een week na de geboorte – succes!

Een netje vol Anableps babys

Een netje vol Anableps babys

Twaalf van de dertien - een paar weken oud

Twaalf van de dertien – een paar weken oud

Camera staat klaar voor geboorte Anableps

Camera staat klaar voor geboorte Anableps

Nogmaals moeder

Nogmaals moeder “Bleps” ze wil gewoon niet meewerken bij het filmen van een geboorte!

De baby’s lijken bij geboorte op miniatuur versies van hun moeder, zelfs nadat moeder Anableps vaak uitgegroeid was tot zo’n 25 centimeter in ons aquarium. De grootte van de baby’s limiteert het aantal mogelijke jongen per worp zeer. Hoewel een van onze grootste vrouwen 20 foetussen aborteerde, was ons grootste succesvolle nest 13 levende, gezonde baby’s. Sindsdien hebben we vernomen dat een mede hobbyist, Carl Krajniak uit Michigan, een erg groot vrouwtje had die 16 levende baby’s ter wereld bracht. Worpen als dit lijken niet groot als je ze vergelijkt met de 100 plus baby’s die je krijgt van een zwaarddrager of mollie, maar Anableps hebben meer ruimte en verzorging nodig. Op een gegeven moment hadden we er 52 inclusief volwassen, halfwas dieren en baby’s van verschillende generaties. Zij maakten het geheel zeer interessant en erg druk in onze kweekruimte.

Een van mijn doelen is een echte geboorte te fotograferen. Ik ben er dicht bij geweest….maar nog niet helemaal. tussen ons gezegd en gezwegen, Pat en ik hebben 2 geboortes mogen aanschouwen, beide keren kwam de staart als eerste. Tot dus ver wilde moeder Anableps niet op een plek voor me poseren waar een goede foto kon maken, hoewel ik de camera had klaarstaan. Ik hoop het in de toekomst nogmaals te kunnen proberen.

Eerste publicatie: “The Scat” – St. Catherine’s Aquarium Society, Canada. Oktober1999
Bron: Aquarticles.com (Niet meer beschikbaar)

Auteur

Tom en Pat Bridges

Copyright foto’s

Tom en Pat Bridges

Onze lezers score
[Totaal: 0 Gemiddeld: 0]

Extra informatie

Familie

Geslacht

Soortnaam

Herkomst

Lengte Minimaal

Lengte Maximaal

Temperatuur minimaal

Temperatuur maximaal

pH minimum

pH maximum

GH minimum

GH maximum

Sociaal Gedrag

Broedgedrag

Dieet

Zone

Karakter

Beoordelingen

Er zijn nog geen beoordelingen.

Wees de eerste om “Anableps anableps – Vieroogvis” te beoordelen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *