Beginners

Het Aquarium Woordenboek

Het Aquarium Woordenboek

Het aquarium woordenboek. Veelgebruikte termen worden kort uitgelegd.

Aerobe bacteriën Bacteriën die leven op zuurstof.
AchtergrondplantGrotere plantensoorten die achteraan in de bak geplaatst worden
AfhevelenHet (meestal met een stuk tuinslang) afzuigen van uitwerpselen, voedselresten en andere rommel van de bodem van het aquarium.
AfzettenHet moment dat de eieren het lichaam verlaten.
AlgentabletTablet (pil) met gedroogd plantaardig voedsel gemaakt voor algenetende vissen als aanvulling op het plantaardig dieet. Voor de carnivore soorten zijn er speciale tabletten met vlees erin verwerkt.
AmazoneRivier in Zuid Amerika
Anaerobe bacteriënBacteriën die overleven zonder zuurstof (kunnen zelfs niet tegen zuurstof).
ArtemiaBacteriën die overleven zonder zuurstof (kunnen zelfs niet tegen zuurstof).
ArmatuurHouder voor een of meer lampen
AufwuchsMet aufwuchs wordt bedoeld de laag algen die onderwater groeit op stenen en hout. Tussen deze algen leven kleine kreeftjes en microscopisch kleine diertjes.

Een aantal vissoorten hebben zich gespecialiseerd in het uitkamen van de algen waarbij ze de algen eten maar hierbij ook de kleine kreeftjes en andere diertjes binnen krijgen. Denk hierbij aan de Tropheus soorten uit het Tanganyika meer, de Mbuna’s uit het Malawi meer of de Pseudolithoxus-familie uit de Amazone.

De aufwuchs komt voornamelijk voor tot een diepte van 10 meter in verband met de grote hoeveelheid licht die de algen nodig hebben om te groeien. Na 10 meter diepte neemt het sediment tussen de algen heel snel toe.

AquariumMeestal glazen bouwsel, inmiddels in vele vormen waarin naast water ook vissen planten stenen en hout een rol spelen.
BacteriestarterVerkrijgbaar in vloeibare- of poedervorm. Functie: het inbrengen van een bacteriecultuur in een filter en/of aquariumwater. Essentieel voor een vers (opstartend) aquarium.
BakMinder mooi woord voor aquarium
BallastEen andere benaming voor VSA
BaltsgedragGedrag voorafgaand aan het paren
BellentellerHandig hulpmiddel om de hoeveelheid en snelheid toediening van koolzuurgas te meten
BethosBodembewonende ongewervelden
BevallingsbakjePlastic bakje uitermate geschikt volgens de fabrikant en verkopers voor levendbarende vissen om hun jongen ter wereld te brengen. Absoluut geen aanrader volgens de hobbyist. Zie: drijfgroen
BinnenfilterFilter die zich in het aquarium bevindt.
BioCo2Zelf geknutselde installatie van (PET)flessen, waar door middel van gist en suiker CO2 wordt geproduceerd.
Biologisch evenwichtEen evenwicht tussen plant en dier. De planten maken zuurstof aan, de vissen leven van de zuurstof, produceren mest waarvan de planten weer groeien. De productie verloopt ongeveer gelijk: evenwicht.
BioloogVeelgebruikte term voor een biologisch filter
BiotoopNatuurlijke leefomgeving van een vis of een ander dier.
BiotoopaquariumAquarium waarin gestreefd wordt naar een zo natuurgetrouwe nabootsing van een bepaald biotoop
BladerbiotoopEen biotoop waar de bodem niet bestaat uit zand of grind maar uit bladeren, zoals in de amazone; daar liggen er meters mee bezaaid.
BladrozetEen rozet is een kringvormige stand van de bladeren net boven de grond
BuitenfilterFiltersysteem waar de filtering buiten het aquarium plaatsvindt.
C-nummersCorydorassen zijn er met zoveel dat ze deze soorten ook d.m.v. nummers gaan benoemen: de C-nummers. Vergelijkbaar met l-nummers.
cf.Con forma, de onderzochte soort verschilt met sommige details van de orginele beschrijving, maar niet zo vitaal, dat het aannemelijk is dat het hier om een andere, nieuwe soort gaat.
CichlidenFamilie van baarsachtigen, waarbinnen zeer veel verschillende soorten zich bevinden van over de hele wereld.
CO2Scheikunde afkorting voor koolstofdioxide, voor meer uitleg zie koolstofdioxide.
CorydorasLatijnse naam voor een harnasmeervallenfamilie, ook wel pantsermeervallen genoemd.
Cory(‘s)Afkorting voor één of meerdere Corydoras
CouveuseBelgisch dialect woord voor bevallingsbakje
CryptoAfkorting van Cryptocoryne dat is een aziatisch planten geslacht
CullenJonge vissen worden uitgezocht op de gewenste eigenschappen. Degenen die niet voldoen worden verwijderd en doorgaans gedood.
Cyclops(eenogen) snel bewegende, algenetende zoetwaterdiertjes. Ze zijn twee tot
3 milimeter groot en planten zich veel minder snel voort dan de watervlooien (Daphnia). Opvallend is de wisselende kleur: meestal wit maar bruin , groen en geel is allemaal mogelijk.
DecoratieVersierende elementen in het aquarium, gaande van kienhout tot planten tot plastic dingen
DekruitEen ruit die bovenaan de bak tussen het water en de verlichting wordt geplaatst. dient tegen verdamping van het water en om de temperatuur van het water constant te houden. Ook opspringende visjes worden beschermd door de dekruit
DenitrificatieHet omzetten van giftige afvalstoffen naar minder schadelijke stoffen, die door planten kunnen worden opgenomen, door bacteriën. Ammoniak –> nitriet –> nitraat –> stikstof. ( lees verder: stikstof cyclus )
DrijfgroenPlanten die aan het oppervlak van het water drijven. Hoeven niet persé drijfplanten te zijn. Mag ook bijvoorbeeld Waterpest zijn die niet geplant wordt. Ideaal voor jonge van levendbarende vissen om in te schuilen.
DrijfplantPlant die op het wateroppervlak drijft, de bovenkant van de bladeren zijn meestal boven water en de wortels zijn volledig onderwater.
DruppeltestVrij nauwkeurige test om bepaalde waterwaarden te meten
ECElectric Conductivity (elektrische geleidbaarheid).
EchinodorusLatijnse naam voor een plantenfamilie, ook wel zwaardplanten genoemd. Komen veel voor in Zuid Amerika.
EierleggendenVissen die eieren leggen, uit de eieren komen de jongen
EivlekmethodeBij een aantal muilbroedende cichliden (voornamelijk uit het Malawimeer) worden de eieren door het vrouwtje meteen na het afzetten in de bek genomen. Ze zijn dan nog niet bevrucht. Het mannetje heeft echter een truc achter de hand. Hij heeft aan de aarsvin een vlek, de z.g, eivlek. Het vrouwtje denkt dat ze nog een ei vergeten is en hapt er naar om het ook in de bek te nemen. Op dat moment stoot het mannetje het homvocht af, waardoor de eieren in de bek van de vrouw
EmersBoven water levend/gekweekt
Epoxy(hars)Wordt gebruikt om zelfgemaakte achterwanden te beschermen. Eerst vloeibaar, na aanbrengen keihard en niets doorlatend.
EpifytenPlantaardige organismen die zich op het oppervlak van waterplanten vestigen.
EpipelonAllgen en bacteriën die zich op het bodemoppervlak ontwikkelen
eVSAEen type VSA waarbij geen starter nodig is. Met dit apparaat wordt de TL zonder geknipper gestart. De buis gaat ook langer mee. Als de TL kapot is, zal de eVSA dit opmerken en het starten staken. De lamp krijgt dan géén stroom meer.
EXITVeelgebruikt medicijn tegen de visziekte (witte) stip.
F1, F2, F3F1 staat voor de eerste generatie van wildvang exemplaren. F2 staat voor de tweede generatie en F3 voor de derde en zo verder.
FAQAfkorting voor frequently asked questions, in het Nederlands: veel gestelde vragen
FeScheikundige afkorting voor ijzer.
Fijnbladigenplanten met kleine blaadjes.
FilterApparaat wat er voor zorgt dat het water schoon blijft door mechanische en biologische filtering.
FosfaatAfvalstof in het aquariumwater, ontstaat vooral door dode plantenresten en vissen. Wordt gezien als een van de grote veroorzakers van (blauw)algen
FytoplanktonIn het water zwevende plantaardige micro-organismen
GonopodiumHet mannelijk geslachtsorgaan van (vrijwel alle) levendbarende vissen
GrofbladigenPlanten met grote bladeren
GrondelenHet wroeten door de bodem om voedsel te zoeken
HalogeenlampEen gloeilamp waaraan een stof toegevoegd is die er voor zorgt dat de gloeidraad veel minder snel doorbrand. Hierdoor kan de lamp compacter gebouwd worden. Wel worden deze lampen erg heet.
HardbladigenPlanten met harde blaadjes, alternatief voor zachtbladigen als er planteneters in de bak zitten
Harnasmeervallen(Loricariidae) vormen de grootste familie binnen de orde van meervalachtigen.
HomMannelijke zaadcellen van de vis
HydrobiologieLeer van het leven in het water
InfusoriënEencellige diertjes die kunnen worden gebruikt als voer voor het allerkleinste jongbroed.
InheemsSoorten die oorspronkelijk uit ons leefmilieu komen; inheemse soorten, soorten van bij ons.
InlaatSlang en/of buisje waar het water doorstroomt van de (externe) filter het aquarium in.
Inwendige bevruchtingHet dier word inwendig bevrucht; vóór het afzetten van de eitjes.
JongbroedJonge vissen
KaamlaagLaag (of vliesje) op het oppervlak van je water, bestaande uit dode bacteriën.
KeienbakPopulaire benaming voor een aquarium met veel steenformaties. Vooral geliefd bij Malawi- en Tanganyikaliefhebbers.
Keramische buisjesFiltermateriaal van keramiek in de vorm van buisjes. Goed filtermateriaal omdat er groot oppervlak in zit en dus heel veel nuttige bacteriën aan kunnen hechten.
KienhoutHout dat eeuwenlang geconserveerd is gebleven doordat het in veengrond is terechtgekomen. Zeer geschikt voor in het aquarium. Geeft wel humuszuren af, wat zorgt voor een lagere pH en een bruine kleur water.
KoolstofdioxidePlanten hebben voor hun groei het koolelement nodig. Kan kunstmatig worden toegevoegd in het aquarium
Kuit schietenHet afzetten van al dan niet bevruchte eitjes
LabyrintvisVissen die achter hun kieuwdeksel een labyrintorgaan hebben, om atmosferische lucht te kunnen ademen.
LaterietEen in de tropen voorkomende bodemsoort met een hoog gehalte aan ijzer.
LEDLight Emitting Diode, een lichtgevende diode. Dit zeer kleine elektronisch onderdeel komt steeds meer in gebruik in de aquariumtechniek. Meestal wordt een blauwe kleur gebruikt. De LED gebruikt weinig energie en gaat zeer lang mee
LeemGrondsoort die bestaat uit fijne delen van verschillende gesteenten. Wordt toegepast onder zand/grind als plantenvoedsel
LevendbarendenVissen die jongen ter wereld brengen die gelijk in staat zijn om te zwemmen, eten etc..
LFSLocal/Life Fish Store/Shop, oftewel viswinkel. Veelgebruikte afkorting op forums.
LuchtpompjePompje wat d.m.v. een membraam extra lucht in het water blaast. Misvatting is dat hierdoor extra zuurstof in het water wordt geblazen. Extra zuurstof in het water onstaat hierdoor wel, maar wordt veroorzaakt door de beweging van het wateroppervlak (wisselwerking tussen lucht en water).
L-nummerMeerval uit de familie Loricariidae
MalawimeerMeer in Afrika waar veel kleurige cicliden vandaan komen
MangrovehoutHout afkomstig uit de mangroven. Is grilliger van structuur dan wortelhout. Heeft ook een hoger zoutgehalte (mangrove = brak water).
MicrovoerKlein voedsel voor jonge vissen, zoals stofvoer, artemia en Infusoriën
MiddenplantMatig grote planten of planten die makkelijk teruggesnoeid kunnen worden, staan in de middenzone van het aquarium
MineerdersInsecten die in het inwendige van planten leven en daar gangen maken in het weefsel (endofyten).
MoederplantPorspronkelijke plant waar nieuwe planten uit gevormd zijn
MSAfkorting voor microsiemens: geleidbaarheidmeting van het water
MuilbroederVissen die hun eieren in de bek uit laten komen, en eventueel het jongbroed ook hier nog een poosje laat zitten om het te beschermen.
Mysiseen klein tot 1cm groot garnaaltje dat ook vaak gebruikt word als visvoer
NScheikundige afkorting voor stikstof
NaHCO3Natriumwaterstofcarbonaat, ook wel natriumbicarbonaat. Kan gebruikt worden om meer CO2 in de bak te krijgen, wordt ook gebruikt in Rennie maagtabletten.
NitraatStof na omzetting van nitriet door bacteriën, kan door planten worden opgenomen als voedingsstof.
NitrietEen giftige afvalstof in het aquarium, moet altijd zo dicht mogelijk bij de 0 mg/L gehouden worden.
NO2Scheikundige afkorting voor nitriet, voor uitleg zie nitriet.
NO3Scheikundige afkorting voor nitraat, voor uitleg zie nitraat.
Nov.Van novum, hetgeen nieuw betekent. Dit staat voor hetzelfde als sp. aff.
Oog (plant)Plaats waar een plant kan uitschieten, dus m.a.w. stengel en bladeren vormen
OverbezettingHet hebben van teveel vissen in een aquarium
PScheikundige afkorting voor fosfor
PaludariumPalu = moeras. Aquarium/terrarium met een gedeelte land en een gedeelte water in combinatie met een weelderig plantenbestand dat in en om het water groeit.
PeperstipZiekte met dezelfde cyclus als witte stip, maar moet binnen de 72 uur een nieuwe gastheer vinden. Tocht en andere vormen van daling van de temperatuur vormen een gunstig klimaat voor deze ziekte. Symptoom: bruingele stipjes
pHScheikunde uitdrukking van de zuurgraad. Verschillende soorten vis verlangen een verschillende pH.
PlantentangTang met een lange steel, waardoor je niet helemaal met je arm in het aquarium hoeft om de plant bij te knippen
PlantenvoedingVoeding voor planten, in vaste vorm (bolletjes) of in vloeibare vorm verkrijgbaar. Voorziet planten van de juiste voeding voor een gezonde groei.
PoetsenHet schoonmaken van een blad of steen door sommige substraatbroeders
PotfilterBenaming voor een filter dat niet in de bak zelf geplaatst is maar buiten de bak staat en met slangen verbonden is met het aquarium
QuarantainebakAquarium voor pas aangeschafte vissen, waarin deze apart gehouden worden ter voorkoming van ziekten in het hoofdaquarium
RoofvisVis die zich voedt met gewervelde dieren, voornamelijk andere vissen
RuitenkuiserAlgemene Vlaamse benoeming voor algenetende L-nummers
SchimmelSaprolegnia; witte pluizige plukjes die op het lichaam van de vis groeien als gevolg van wonden of verminderde weerstand
SchuimnestNest van luchtbelletjes, die ingepakt zijn met speeksel. Hierin worden door verschillende visen hun eieren in gelegd. Veel labyrintvissen doen dit, maar ook sommige meevallen net als een Hoplosternum. In enkele gevallen word het na het afzetten gebouwd
Secundaire infectieZiekte of schimmel die optreed doordat de dieren al verzwakt zijn door een andere ziekte. Ziekte of schimmel bovenop een andere ziekte dus.
SiporaxSoort keramische buisjes, alleen dan niet van keramiek. Kunnen 40x meer bacteriën aan hechten dan aan standaard keramische buisjes
Skalaar, scalareAndere naam voor Pterophyllum scalare oftewel de maanvis
SO3Scheikundige afkorting voor sulfiet
SO4Scheikundige afkorting voor sulfaat
sp.Species betekend soort. De soort is nog onbeschreven
sp. affEen nieuwe soort, nog onbeschreven maar lijkt erg op een bepaalde reeds
beschreven soort. Deze bepaalde soort is achter “sp. aff.” aangegeven
ssp.Ondersoort; Sommige soorten bewonen een wijd verspreidingsgebied; binnen deze gebieden zijn er populaties die optisch duidelijk verschillen van andere populaties. Genetisch gezien behoren ze toch tot dezelfde soort. Deze populaties krijgen een derde wetenschappelijke naam als een geografische ondersoort. Is de ondersoort nog niet vastgesteld dan word er alleen ssp. vermeld.

Stekken
 d.m.v. bladeren of een stengel met bladeren. Deze worden in de grond geplaatst en vormen wortels; gevolg: nieuwe plant

Stofzuiger

Apparaat al dan niet met
motoraandrijving, die het bodemvuil opzuigt en in een buideltje opvangt, danwel via een slang in emmer of afvoer deponeert.

SubmersOnder water levend/gekweekt
SubstraatbroederVissen die hun eieren op een voorwerp afzetten, denk aan een steen, stuk hout of een blad
TanganyikameerMeer in Afrika. Hier komen veel populaire vissen vandaan die men veelal in een Tanganyika biotoop plaatst
TerugslagventielVentiel wat op luchtslang past. Deze laat lucht maar in één richting door, zo kan er alleen maar lucht doorheen geblazen, en mocht er water in de slang lopen dan slaat hij dicht. Beschermt dus je apparatuur.
TLFluorescentielamp. TL is de franstalige afkorting voor tube luminescent, wat gewoon lichtgevende buis betekent. De Duitsers zeggen ook wel eens Tages Licht. Een meestal rechte glazen buis gevuld met een gas dat oplicht als deze onder spanning komt te staan. Hiervoor is een (e)VSA en vaak ook een starter nodig. Dit is de meestgebruikte verlichting voor het aquarium. Er bestaan 2 meestgebruikte varianten: T8 (aloude TL) en T5.
ToppenHet afknippen van het bovenste deel van een waterplant. Bij een aantal planten kan deze weer opnieuw worden geplant.
TurfWordt aangeboden in diverse fabricaten (plaatjes voor in de bodem, diverse vormen voor in de filter/bioloog, etc.). Functie is om het water te verzuren (verlagen van de pH).
UitlaatSlang en/of buisje waar het water doorstroomt naar de (externe) filter vanuit het aquarium
UitlopersEen verharde stengel met ogen waarop nieuwe jonge plantjes groeien
Ureum (NH2CONH2)Uitscheidingsproduct van vissen. Wordt door bacteriën omgevormd tot ammoniak –> nitriet –> nitraat –> stikstof.
VinrotEen door bacteriën veroorzaakte ontsteking van de vinnen. In een verder stadium zal de vin wegrotten. Kan ook lijken op beschadiging door happen van andere vissen
VissenvalKlein (plexi)glazen aquariumpje met guillotine deurtje, bestemd om snelle vissen te vangen zonder de bak te slopen
VoederautomaatElektronisch apparaat waarmee je een voerhoeveelheid om een bepaalde tijd kan instellen
VoedingsbodemZand of klei met voedingsstoffen die onder de dekkingslaag van de bodem zit; meestal grind of zand. Deze bevat voedingsstoffen die de groei van planten bevorderden
VoorgrondplantKleiner plantje dat vooraan in het aquarium geplant wordt of als matje op de bodem
VrijleggerVis die de eieren niet op een bepaald blad of object legt maar ze als het ware gewoon rondstrooit
VSAAfkorting voor voorschakelapparaat. Een elektronische apparaat dat er (eventueel in combinatie met een starter) voor zorgt dat de hogere onsteekspanning voor een TL bereikt kan worden. Na het onsteken of aanzetten van de lamp, zal de stroom gelijk gehouden worden. Dit heet ook wel smoren. Als er geen VSA aanwezig is zal de TL namelijk steeds meer stroom (Ampere) gaan gebruiken en uiteindelijk imploderen. Daarom wordt een VSA ook wel een smoorspoel genoemd.
WaterwaardenHet aquariumwater kan je nameten op bepaalde stoffen, om de kwaliteit van je water te kunnen zien. Dit zijn nitriet, nitraat, fosfaat, PH, GH en KH.
Witte StipVisziekte die door een trilhaardiertje wordt veroorzaakt. Wordt gekenmerkt door witte stippen op de vinnen, huid en ogen. In het Latijn: ichthyophthirius.
WortelstokDik, horizontaal groeiende wortel, opgebouwd uit ‘compartimenten’ met op elk stuk een oog.
ZachtbladigenPlanten met zacht blad, vallen vaak ten prooi aan plantenetende vissen
ZoutbadBak water met toegevoegd (jodiumvrij) zout om bepaalde ziekten te bestrijden. Niet alle vissen kunnen dit aan. En niet alle ziekten kunnen zo worden bestreden. Concentratie zout is erg belangrijk!
ZwemblaasOrgaan bij vissen dat het de mogelijkheid geeft te blijven ‘zweven’ in het water
ZwemblaasontstekingAbnormaal zwemgedrag ten gevolge van het niet of slechts gedeeltelijk functioneren van de zwemblaas, de vis hangt of zwemt op schommelende wijze. De ontsteking is dodelijk maar niet besmettelijk.

Mis je nog een woord? Laat het ons weten in de reacties hieronder!

John

Sinds ik op mijn 12e een 2e hands aquarium kocht heb ik één of meerdere aquariums gehad. Een aantal jaar heb ik zelfs met Malawi gekweekt met zo'n 50 kweekbakken en 10.000 liter water. Momenteel heb ik nog 1 aquarium met Tanganyika. Tegenwoordig houd ik me bezig met deze website als schrijver en fotograaf.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *